Weblog Frank Dales

Met stijgende verbazing heb ik de afgelopen week het inmiddels rituele politieke dansje rond de ‘gruweldood’ van dieren in de Oostvaardersplassen gevolgd. Deze keer was het Tweede kamerlid Henk Jan Ormel die namens het CDA de door een actualiteitenrubriek losgemaakte emoties trachtte te ‘kanaliseren’. Een cameraploeg had beelden van stervende dieren gemaakt – overigens zonder in te grijpen, wat wel een wettelijke plicht is – en vooral tegenstanders van het beheer in de Oostvaardersplassen laten vertellen dat dit toch niet kon. Vrijwel gelijktijdig berichtten andere media dat het met de sterfte van dieren  in de Oostvaardersplassen dit jaar meeviel…

De oplossing van dierenarts Ormel? Preventief afschieten die dieren! Jagers hebben gezegd dat ze dat dan bij voorkeur in de bronsttijd zouden willen doen en dan ongeveer de helft zouden moeten neermaaien. Goed plan, en dan een camera van diezelfde actualiteitenrubriek erop zetten, alles filmen en kijken hoe hoog de emoties dan oplopen! Nee, het enige juiste antwoord kwam deze week van landbouwminister Gerda Verburg. Zij wil al komend najaar een deskundig advies over de toestand in de Oostvaardersplassen. Dit advies was al gepland, maar zou pas volgend jaar worden gegeven. Geen emotie, maar keiharde feiten moeten er op tafel komen.

Fel tegen
Ik begrijp de bezorgdheid en commotie over de dieren in de Oostvaardersplassen. De Dierenbescherming is altijd zeer kritisch geweest over de gang van zaken aldaar. In beginsel zijn wij namelijk fel tegen het introduceren van dieren in (natuur)gebieden. Als een gebied daar ‘klaar’ voor is, verschijnen dieren vanzelf, of niet; de mens moet zich daar niet in mengen! Nu dit in de Oostvaardersplassen toch is gebeurd, vlamt bijna jaarlijks de discussie op over dierenleed in dit gebied. Selectieve verontwaardiging wat mij betreft… Je zou willen dat er zoveel aandacht was in de politiek voor het leed dat miljoenen dieren dagelijks ten deel valt in de vee-industrie. Het wordt tijd dat selectieve verontwaardiging plaats maakt voor een werkelijk objectieve afweging van feiten.

Met rust laten
In het verleden heeft de Dierenbescherming de discussie rond de Oostvaardersplassen actief en vasthoudend aangejaagd. Tot de rechter aan toe. Ons doel is altijd een zo diervriendelijk mogelijk beheer van de grote grazers geweest. De Dierenbescherming heeft zich inmiddels – na diverse uitspraken van zowel politiek als rechtelijke macht – ‘neergelegd’ bij een vorm van beheer waarbij de dieren zoveel mogelijk met rust worden gelaten en alleen bij duidelijk lijden wordt ingegrepen door ‘reactief afschot’. Deze vorm van beheer door Staatsbosbeheer is dus mede tot stand gekomen door eerdere bezorgdheid en druk vanuit de Dierenbescherming over het oude beleid. In het verleden waren er geen duidelijk kaders om te bepalen wanneer dieren uit hun lijden moesten worden verlost. Nu zijn die er wel. Bij onacceptabele sterfte als gevolg van bijvoorbeeld barre weersomstandigheden is zelfs bijvoeren van de dieren een optie. Dit moet trouwens niet te snel gebeuren omdat anders de populatie onverantwoord groot blijft waardoor het dierenleed alleen maar groter wordt in een volgend (winter)seizoen. Ook zijn wij dus fel tegen het ‘preventief’ afschieten van dieren door jagers zoals deze week werd voorgesteld in de Tweede Kamer.

Gebiedsuitbreiding
De Dierenbescherming vindt overigens wel dat gebiedsuitbreiding voor de dieren in de Oostvaardersplassen noodzakelijk is. Op die manier kunnen zij naar andere gebieden trekken als dat nodig is. Inmiddels is het Fluitbos voor de herten opengesteld en mag Staatsbosbeheer het Oostvaarderswold beheren. Hier heeft de provincie Flevoland in september mee ingestemd. Wat mij betreft zou hiermee dus zeer snel begonnen kunnen worden.  Het Oostvaarderswold is 1.600 hectare groot en is een verbinding naar het Horsterwold, dat een oppervlakte van zesduizend hectare heeft. Dit gebied is al in eigendom van Staatsbosbeheer.

 Zorgplicht
Uit berichtgeving in de media kan opgemaakt worden dat de uitvoering van het beheer in de Oostvaardersplassen (reactief afschot) niet  altijd optimaal is. Hierdoor komt het voor dat dieren een natuurlijke dood sterven.  Toch ontkomen we niet aan dit soort taferelen: de natuur is soms keihard, ook voor kleinere dieren, alleen is dit meestal niet zichtbaar. Dat neemt niet weg dat wij een zorgplicht hebben: bij duidelijk lijden moeten dieren geholpen worden! Voor wilde dieren zoals herten, die niet gewend zijn aan menselijk handelen, is het meestal het beste om dieren te euthanaseren. Wij zullen contact opnemen met Staatsbosbeheer om erop aan te dringen het reactieve afschotbeleid nog verder aan te scherpen en uit te voeren om zo onnodig dierenleed te voorkomen.

Positieve geluiden
En tenslotte beste lezers, mag ik, los van alle emotie nog een paar positieve geluiden kwijt over de dieren in de Oostvaardersplassen?  Want, hoe prachtig is het dat de dieren daar alle vrijheid hebben om hun natuurlijke gedrag te uiten?  Groepen worden gevormd en sociale structuren ontstaan, zoals die van nature ook voorkomen: hengsten met een harem terwijl een clubje jonge hengsten samen erom heen dwarrelt, wachtend tot hun tijd komt om een harem van een van de oudere hengsten over te nemen, vossen die ongestoord, overdag, tussen dit tafereel doorlopen, omdat ze, in tegenstelling tot de meeste andere gebieden in Nederland, niet bejaagd worden. Het is geweldig om te zien hoe dieren in Nederland op zo’n natuurlijke wijze kunnen leven. Geen verstoring van de mens. Geen jachtactiviteiten. 

Kortom, een herbezinning op de Oostvaardersplassen is op zijn plaats. Zeggen: ik ben voor, of tegen, is te  simpel.

“Mijn moeder zegt dat het goed voor me is…”, slingerde Petje Pitamientje ons in de jaren tachtig vanaf de beeldbuis naar het hoofd. Hij had het over de pindakaas van Calvé. Ik heb daar nooit veel waarde aan gehecht, aan die reclame. Petje vond ik een vervelend ventje, terwijl ik heus wel door had dat het Calvé minder te doen was om de gezondheid van kinderen dan om het spekken van de kas. Met de jaren werd ik milder: Petje groeide uit tot een icoon van nostalgie naar lang vervlogen jaren. En Calvé? Dat vind ik een bedrijf dat probeert maatschappelijk verantwoord te ondernemen.

Waarom? Omdat Calvé, een dochteronderneming van het Brits-Nederlandse Unilever, als eerste multinationale voedselleverancier overstapt op eieren van kippen met vrije uitloop. Let wel, het gaat hier niet om scharrelkippen, die het wel iets beter hebben dan legbatterijkippen maar toch nauwelijks kunnen bewegen en nooit buiten komen. Nee, het gaat om kippen die, durf ik te zeggen, een voor dieren in de voedselproductieketen echt hoogwaardig leven leiden. Elke kip heeft vier vierkante meter grondoppervlakte in de buitenlucht tot haar beschikking.

Verantwoordelijkheidspakket
Hiermee geeft Calvé aan dat het kennelijk heel goed mogelijk is om als grootverbruiker van eieren op commercieel verantwoorde wijze veel diervriendelijker te werken dan tot nu toe gangbaar is. Goed, het kan natuurlijk nog beter. Zo worden de snavels van kippen met vrije uitloop gekapt, wat bij biologische kippen niet het geval is. Toch is dit is een belangrijke stap in de goede richting, juist omdat andere grootverbruikers van eieren zich nu niet langer kunnen verschuilen achter economische redenen om dierenwelzijn voor kippen niet op te nemen in hun verantwoordelijkheidspakket.

De ironie wil dat dit natuurlijk ook geldt voor andere dochterondernemingen van Unilever. Het concern gebruikt jaarlijks meer dan een half miljard eieren. Die worden behalve in de pindakaas, saladedressings en mayonaises van Calvé onder andere verwerkt in ijs en – jawel! – shampoos. Met de ijseieren zit het bij Unilever over het algemeen wel goed. Zo wordt het ijs van dochter Ben & Jerry’s sinds 2004 met eieren van kippen met vrije uitloop vervaardigd. Met de shampoos is het minder rooskleurig gesteld; daarin worden nog steeds scharreleieren verwerkt.

Wakker Dier
Unilever erkent met de dierenwelzijnseisen die zij stelt aan eieren voor Calvé en Ben & Jerry’s impliciet dat scharreleieren daar niet aan voldoen. Het zou dan ook logisch zijn als ook shampoodochter Andrélon overgaat op eieren van kippen met vrije uitloop. Of beter, geen eieren meer gebruikt. Noodzakelijk voor de productie van haarzeep zijn zij immers niet. Om ze er dan toch in te verwerken is wrang, omdat het kippenwelzijn vooral wordt ondermijnd door de hoge bezettingsdichtheid in de stallen. Hoe minder eieren nodig zijn, des te minder kippen, hoe meer ruimte voor de overgebleven dieren.

Is het dan nooit goed? Jawel. En Unilever is zeker op de goede weg. Ik roem de wijze waarop het bedrijf zich rekenschap lijkt te geven van zijn verantwoordelijkheid op het gebied van duurzaam ondernemen. Daarbij lijkt het dierenwelzijn hoog in het vaandel te hebben staan. Overigens verdienen onze collega’s van Wakker Dier eveneens een pluim. Die organisatie schreef leveranciers van eieren in april vorig jaar aan met het verzoek hun kippen vrije uitloop te geven. Unilever ging mee in dat verzoek. Een beetje maatschappelijke druk doet wonderen! Nu die shampoos nog…

Nieuwbakken raadsleden der Nederlandse gemeenten, ik heet u allen van harte welkom in de politieke arena. Reken maar dat u de komende tijd veel van ons zult horen! Om maar meteen met de deur in huis te vallen: gemeenten zijn verplicht zich in te zetten voor het welzijn van dieren, wat betekent dat het vanaf nu ook uw taak is om er op toe te zien dat zij aan die verplichting voldoet. In veel gemeenten is dierenwelzijn immers nog altijd eerder een moetje of een manier om goede sier te maken dan een kerntaak. En daar gaat u verandering in brengen… Samen met de Dierenbescherming!

In gemeenten waar nog geen wethouder is met dierenwelzijn in de portefeuille zullen wij er met u voor pleiten dat die er in het nieuwe college wel komt. Is er al een Dierenwethouder in het nu terugtredende college, dan steunen wij uw oproep om deze te behouden. Dieren kunnen immers niet stemmen, maar hebben wel een stem nodig om gehoord te worden. In de maatschappij zijn de Dierenbescherming en andere dierenwelzijnsorganisaties die stem. In de lokale politieke arena moeten de dieren het hebben van welwillende raadsleden, burgemeesters en wethouders. Zoals u.

Speerpunt
Is uw partij als winnaar uit de bus gekomen, dan is er een gerede kans dat zij over een paar maanden is vertegenwoordigd in het college. Welke partijen uw coalitiepartners worden laat u natuurlijk afhangen van hun bereidheid om uw plannen op het gebied van dierenwelzijn te onderschrijven. En als uw partij niet de grootste is geworden maar wel wordt gevraagd om in het college plaats te nemen, stel dan als bindende voorwaarde dat ook de belangen van de dieren in uw gemeente de komende vier jaar goed worden behartigd. Laat dierenwelzijn als speerpunt vastleggen in het raadsprogramma.

Nota dierenwelzijn
Maar ook als u in de oppositiebanken terecht komt, rekenen de dieren in uw gemeente op uw stem. U kunt meteen aan de slag! Wordt bijvoorbeeld pleitbezorger voor een Nota dierenwelzijn, waarin de gemeenteraad vastlegt op welke wijze uw gemeente de komende vier jaar uitvoering gaat geven aan haar taken op dit gebied. Als de vorige gemeenteraad een Nota dierenwelzijn had, bekijk dan nauwkeurig of de doelstellingen die daarin staan zijn bereikt. Gebruik de nieuwe nota om oog voor dierenwelzijn nog steviger te verankeren in de beleidsplannen van uw gemeente.

Emmen
Neem een voorbeeld aan Emmen, waarvan de raad na de verkiezingen van 2006 de Notitie Zorg voor Dieren opstelde. In een mooi vormgegeven boekje zette de gemeenteraad op begrijpelijke wijze de regelgeving uiteen met betrekking tot zowel gezelschapsdieren als in de vrije natuur levende dieren. Daarnaast werden de actiepunten benoemd voor de komende jaren en kwam aan bod hoe de samenwerking met de Dierenbescherming er uit zou zien. Emmen is één van de vijftig gemeenten met een Dierenwethouder. Kortom, van deze gemeente valt veel te leren. Nieuwbakken raadsleden, succes!

Het zuiden en oosten van Nederland hebben hun geiten. Maar wat zij met hun geiten kunnen, kunnen wij met onze ganzen. Zoiets moet de provincie Friesland hebben gedacht toen zij het onzalige plan opvatte om net zo veel ganzen uit de weg te ruimen tot er een – ja, u leest het goed! – economisch acceptabel aantal is. Tienduizend overzomerende Grauwe Ganzen moeten er volgens de provincie aan geloven. Tienduizend! Ik geef het je te doen om er zo veel te doden. De ganzen mogen kiezen: dood door de kogel of dood door vergassing. En Nederland maar prat gaan op zijn hoge beschavingsniveau…

Maar goed, er is natuurlijk gezocht naar alternatieven en die zijn er gewoon niet. Zo doen we dat immers in Nederland. Toch? Maar nee, niets is minder waar. Die alternatieven zijn er wel! En daar wordt zelfs in Friesland zelf al op proefbasis mee gewerkt. Zo verschenen er eind vorig jaar schitterende verhalen in de landelijke media over bordercollies die in Zuid-West Friesland worden ingezet om ganzen te verjagen. Die proef loopt nog. Maar zij gaat niet uit van de provincie maar van het Faunafonds, dus voelt Friesland zich niet geroepen om er in haar plannen rekening mee te houden. Logisch toch?

Schrale wildstand
Nee, niet logisch! De alternatieve methoden om tot een economisch acceptabel schadeniveau te komen, redden niet alleen de levens van heel veel ganzen maar zijn ook vanuit financieel-economisch opzicht waarschijnlijk gunstiger dan het huidige plan. Hoe dat kan? Doordat zij ofwel effectiever zijn, dan wel een structurele oplossing bieden en niet, zoals het huidige plan, een incidentele. Om het streefaantal van de provincie te behalen, zullen er immers elk jaar duizenden ganzen moeten worden gedood. En ja, doden kost geld. Maar wacht, de provincie weet hoe het haar centjes terug kan verdienen…

Ik zie de beleidsambtenaar die dit plan heeft bedacht al uit zijn stoel opspringen: ‘We eten ze op!’ roept hij naar zijn collega’s. ‘Ha, ha, we schieten ze uit de lucht of vangen en vergassen ze en dan, ja joh, dan eten we ze op! Lekker biologisch!’ Slim? Nee… Ik vind het eerlijk gezegd een onsmakelijk idee om mensen op te roepen om wild dat overtollig wordt bevonden te doden en lekker op te peuzelen. En ganzen die een schotwond oplopen en vervolgens creperen hebben pech gehad? Als dit voorbeeld navolging krijgt, is Nederland binnen de kortste keren ontdaan van zijn toch al schrale wildstand.

Nederlandse zon
Goed, maar om tienduizend ganzen te verjagen zijn wel heel erg veel bordercollies nodig. En die zijn er misschien niet. En dus moeten er ook ganzen worden gedood, zij het minder dan in het huidige plan. Toch? Maar nee… Ik zei al, er zijn meer alternatieven voorhanden. Die moeten met de inzet van bordercollies worden gecombineerd. Ik roep even: robotvogels, knalapparaten, linten, het onaantrekkelijk maken van gebieden rondom broedplaatsen door het telen van voor ganzen niet-eetbare gewassen. Of lok ganzen naar niet-productievelden door deze in te zaaien met klaver, wat ganzen liever eten dan gras.

De technische invulling van deze alternatieven doet er hier niet toe. Waar het mij om gaat is dat een provincie zichzelf in het hemd zet door een barbaarse oplossing te kiezen voor een probleem dat heel goed zonder bloedvergieten is op te lossen. Wanneer leren wij in Nederland nu eindelijk eens kijken naar de ook voor dieren meest vriendelijke oplossingen voor problemen waarvan wij vinden dat zij ze veroorzaken? Dames en heren van Gedeputeerde Staten van Friesland, ook ganzen zijn levende wezens die recht hebben op hun plekje onder de vaak o zo kille Nederlandse zon.

‘Dierenwelzijn telt mee in Nederland!’ meldden wij eerder deze week vol goede moed over de komende gemeenteraadsverkiezingen. Toegegeven, het is mooi dat 35 van de 114 (deel)gemeenten met een kieswijzer dierenwelzijn daarin een rol laten spelen. Ons gehamer op gemeentelijke aandacht voor dierenwelzijn vindt kennelijk weerklank. Maar! We moeten ervoor waken te vroeg victorie te kraaien. Aandacht in kieswijzers is leuk, uw stem op een diervriendelijke partij nog leuker. Maar gejuicht wordt er pas als de nieuwe colleges ook een nieuwe wind op dierengebied laten waaien.

Dat betekent dat de Dierenbescherming na de verkiezingen niet op haar lauweren zal rusten. Integendeel, wij zullen direct onze lobbymachine in werking zetten om te zorgen dat dieren in zo veel mogelijk gemeenten een volwaardige belangenbehartiger krijgen in de vorm van een Dierenwethouder. Op dit moment zijn er vijftig. Ik stel voor dat we het aantal gemeenten dat dierenwelzijn in de kieswijzer heeft opgenomen als opmaat nemen voor het aantal dat na de verkiezingen een Dierenwethouder heeft. Een snelle rekensom leert dan dat Nederland binnenkort minstens 120 Dierenwethouders telt.

Zware strijd
Is dat een realistisch streefaantal? Van de 35 gemeenten met aandacht voor dierenwelzijn in hun kieswijzer, zijn er slechts twee (Den Helder en Amsterdam-West) die een stelling over de wenselijkheid van een Dierenwethouder hebben opgenomen. Als dat een teken aan de wand is, dan zullen we na de verkiezingen van 3 maart waarschijnlijk nog een zware strijd moeten leveren om het huidige aantal Dierenwethouders zelfs maar te behouden; het is allerminst zeker dat in gemeenten met een Dierenwethouder de huidige coalitie met dezelfde portefeuilles wordt voortgezet.

En toch… Het lukt mij niet om het gevoel af te schudden dat de samenleving als geheel klaar is om nu eindelijk eens echt werk te gaan maken van dierenwelzijn op gemeenteniveau. Zo blijkt uit veel kieswijzers dat megastallen – een ander speerpunt van de Dierenbescherming – een rol spelen in de verkiezingen . En nog breder, de bio-industrie. Neem de volgende stelling in de kieswijzer van de Gelderse gemeente Rheden: ‘In Rheden mogen alleen nog biologische landbouwbedrijven worden gevestigd’. Daar heeft een ware dierenliefhebber waarschijnlijk wel een mening over!

Bescheidenheid
Natuurlijk, de Q-koortsepidemie die momenteel door het land waart zal een belangrijke factor zijn in deze ontwikkeling. De angst zit er goed in! Maar met het inzicht dat megastallen mensen geen goed doen, komt bij steeds meer mensen ook het inzicht dat de dieren die erin worden gehouden een minder dan volwaardig leven leiden. Hopelijk blijkt uit de verkiezingsuitslagen in gemeenten waar megastallen ter discussie staan dat kiezers ook daar massaal hebben gestemd op partijen die nut en noodzaak inzien van een wethouder met dierenwelzijn in de portefeuille.

In een ideale wereld telt Nederland na de komende verkiezingen 431 Dierenwethouders: één voor elke gemeente. Met minder neemt de Dierenbescherming op termijn geen genoegen. In de aanloop naar deze verkiezingen betrachten wij echter enige bescheidenheid en zijn wij tevreden met een groei van vijftig naar 120. En ja, dat is een realistisch streven. Maar om het te verwezenlijken is het wel noodzakelijk dat u, beste kiezer, op woensdag 3 maart uw stem geeft aan een partij die dierenwelzijn serieus neemt. Kiezer, uw macht reikt ver. Help de dieren in uw gemeente aan een wethouder!

De Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) meldt dat het aantal dieren dat bij hun eigenaar is weggehaald vanwege mishandeling of verwaarlozing vorig jaar met veertig procent is gestegen ten opzichte van 2008. Dat nieuws is multi-interpretabel. Zo kan het aantal mensen dat dieren mishandelt zijn toegenomen. Dat zou slecht nieuws zijn. Ook zou het kunnen gaan om zulke kleine absolute getallen dat de percentuele stijging misleidend is. Maar nee, het gaat om bijna achtduizend meldingen. Zijn dan meer mensen alert op mogelijk dierenleed in hun omgeving? Misschien. Waarschijnlijker is dat de stijging wordt veroorzaakt doordat mensen die dieren mishandelen sinds 1 juli 2008 sneller en harder kunnen worden aangepakt.

Sinds die datum valt het werk van de LID namelijk niet meer alleen onder het strafrecht, maar kan er door de inspecteurs ook op bestuursrechtelijke basis worden ingegrepen. Dat betekent dat een misstand niet langer in de overbezette mallenmolen van het justitieel apparaat terecht komt voordat er eventueel tot inbeslagname kan worden overgegaan. Een strafrechtelijke procedure kost veel geld, dat moet worden opgehoest door de samenleving als geheel. In de nieuwe situatie kunnen dieren in geval van geconstateerde misstanden sneller bij de eigenaar worden weggehaald, die zelf opdraait voor de kosten. En die kunnen aardig oplopen: transport, opvang, dierenarts, medicatie, noem maar op – alles komt keurig op rekening van de dierenbeul.

Instrument
Kortom, met de nieuwe regeling ben ik blij. Toch denk ik dat zij niet de achterliggende reden is voor de stijging. De diepere oorzaak moet volgens mij ook gezocht worden in de mate waarin in de Nederlandse samenleving tegenwoordig rekening wordt gehouden met het welzijn van dieren. Het besluit om bestuursrecht toepasbaar te maken in het werk van de LID is immers niet alleen een manier om kosten niet langer indirect te hoeven afwentelen op de belastingbetaler, het is ook een instrument om dieren die onder erbarmelijke omstandigheden worden gehouden zo snel mogelijk bij hun kwelgeesten weg te kunnen halen. Oog voor dierenwelzijn is voor invoering van de nieuwe regeling dus in elk geval een bijkomend argument geweest.

Pluim
Wat ook niet onvermeld mag blijven, is de rol van de inspecteurs. Zij hebben op 1 juli 2008 meer slagkracht gekregen. Dat wil nog niet zeggen dat zij daar ook gebruik van maken, maar de cijfers wijzen wel in die richting. Gelukkig maar, want elk mishandeld dier dat door de nieuwe regeling sneller aan een beter leven wordt geholpen, is een bewijs voor de juistheid van het besluit om de regeling in te voeren. Een pluim voor de inspecteurs, dus! Maar ook een pluim aan de mensen die melding maken van vermeend onrecht jegens dieren, natuurlijk. Het aantal meldingen is immers gestegen, zij het niet met het indrukwekkende percentage als het aantal weggehaalde dieren; de LID meldt drie procent meer meldingen, van 7581 in 2008 naar 7824 vorig jaar.

Dumpingen
Ook die stijging is voor velerlei uitleg vatbaar. Maar ik ga er van uit dat mensen inderdaad alerter zijn geworden op dierenleed. Een ander cijfer dat de LID bekend heeft gemaakt, is wel zorgwekkend: het aantal meldingen van dumpingen van dieren is met 45 procent gestegen tot 211. Hier gaat het weliswaar om een veel kleiner aantal dieren, maar toch… Is dit cijfer een indicatie dat ook de overige LID-cijfers niet al te positief moeten worden opgevat? Neemt het aantal misstanden met dieren in Nederland dan toch toe? Wie weet! Maar ik blijf liever positief. Daarom beschouw ik het aantal dumpingen als een incident, dat wellicht verband houdt met de crisis. Wel voorzie ik dat er voor de LID ook in 2010 helaas voldoende werk aan de winkel is.

De jaarlijkse financiële bijdrage die wij al veertien jaar ontvangen van de Nationale Postcode Loterij voelt soms als een lot uit de loterij. Toch is zij dat niet. En dat is maar goed ook, want dat zou betekenen dat zij voor een groot deel berust op toeval; weinig eervol. Gelukkig kan ik echter naar eer en geweten zeggen dat het geld dat met de overeenkomst is gemoeid al die jaren kennelijk is besteed op een wijze die de grootste goededoelenloterij van Nederland betaamt. Kijk, om die reden durf ik mijzelf nog wel een klopje op de schouder te geven.

Mijzelf? Wacht, nu maak ik het wel heel erg bont. En bont, daar zijn wij van de Dierenbescherming faliekant tegen! In 1996, het jaar waarin de samenwerking met de loterij werd beklonken, was ik wethouder in Alphen aan den Rijn en had ik er nog geen idee van dat het – daar gaan we weer! – lot mij voorbestemd had om directeur te worden van de grootste organisatie in Nederland die opkomt voor het welzijn van alle dieren. Nee, wat ik wilde zeggen is dit: de Dierenbescherming verdient een schouderklopje om het werk dat zij doet. En dat schouderklopje geef ik ons bij dezen.

Luis in de pels
Ons? Wie zijn wij dan? Als ik het over de Dierenbescherming heb, dan praat ik over een vereniging van meer dan 150 duizend leden, donateurs en vrijwilligers. En ja, al die mensen samen, die maken deze organisatie tot de luis in de pels van het monster dat dierenleed heet. En al die mensen samen, die worden in hun bijdrage aan een betere wereld voor dieren gesteund door de Postcode Loterij. De bijdrage is dus eigenlijk een blijk van waardering voor de inzet van al die mensen die de Dierenbescherming op welke wijze dan ook steunen. Hun inzet is niet minder waardevol dan de mijne!

Hoge prioriteit
Ja, wacht! Nu doe ik mijzelf tekort. Toch? Althans, dat mag u hopen… Van de directeur van de Dierenbescherming verwacht u naar ik aanneem meer inzet dan van iemand die lid of donateur is. Goed, maar de mensen die het geld van Nationale Postcode Loterij echt binnenhalen, dat zijn natuurlijk onze vrijwilligers. Bij onze dierenambulances, asielen en afdelingen werken duizenden mensen die zich in hun vrije tijd op professionele wijze inzetten voor het welzijn van dieren. Dankzij hun inzet krijgt dierenbescherming in Nederland een steeds hogere prioriteit. Ik ben blij dat de loterij hun werk op waarde weet te schatten.

Nationale Postcode Loterij, hartelijk bedankt!

Loop niet te emmeren, zou je zeggen. Toch zijn er volgens sommige senatoren zoveel mitsen en maren te bedenken wat betreft een verbod op seks of pornografie met dieren dat het onzeker is dat een wetsvoorstel daartoe dinsdag aanstaande door de Eerste Kamer komt. Zelfs de senatoren van de PvdA, de partij waar het initiatiefvoorstel vandaan komt, zouden zo verdeeld zijn dat tegenstanders van het verbod hebben gevraagd om een hoofdelijke stemming, waarmee de partijdiscipline kan worden losgelaten en ook dissidenten binnen de fractie van de PvdA de kans krijgen hun stem te laten horen. Bij dezen doe ik een beroep op de moraal van de weifelende senatoren; seks met dieren is onethisch en moet op grond van de intrinsieke waarde van dieren verboden worden.

Het al dan niet wettelijk verbieden van seks met dieren is al jaren onderwerp van maatschappelijke discussie. Die barstte in alle hevigheid los in 2004, toen een man die in Utrecht was betrapt op seksueel contact met een pony op dat punt werd vrijgesproken omdat hem dierenmishandeling (en huisvredebreuk, maar dat doet er in mijn verhaal niet toe) ten laste werd gelegd; de rechter achtte dierenmishandeling niet bewezen omdat het dier niet aantoonbaar pijn of letsel was toegebracht. De voornaamste reden voor de uitspraak was dat er in gevallen van dierenmishandeling alleen gekeken wordt naar de gezondheid en het welzijn van een dier en de intrinsieke of eigen waarde ervan niet in overweging kan worden genomen. Over dat laatste wordt in de Nederlandse wetgeving namelijk met geen woord wordt gerept.

Mooie woorden
Het wetsvoorstel dat nu bij de Eerste Kamer ligt brengt daarin geen verandering, maar wil in elk geval ‘ontuchtige handelingen’ met dieren opnemen in het Wetboek van Strafrecht. Overbodig, reageerde Eugénie de Bordes van de Leerstoel Dier en recht aan de Universiteit van Utrecht op 20 mei 2008 in NRC Handelsblad, kort nadat PvdA’er Harm Evert Waalkens het voorstel indiende. ‘De commotie rond seks met dieren is zonde van de tijd’, vond zij. ‘Het zou beter zijn als opwinding ontstaat over het gebruik van de miljoenen dieren voor economische, wetenschappelijke en recreatieve doeleinden’. Wat mij betreft is strijden voor een verbod op seks met dieren echter niet minder belangrijk dan het aan de kaak stellen van al die andere misstanden, vooral omdat er een signaal van uitgaat dat dieren wel degelijk een eigen waarde hebben.

Daar komt bij dat de omvang van het probleem niet de belangrijkste overweging is – als er één dier wordt misbruikt is dat er één teveel! – en niet moet worden onderschat. Volgens Amerikaanse onderzoekers heeft acht procent van de mannen en 3,5 procent van de vrouwen wel eens seks gehad met een dier. Over dierenpornografie zijn geen officiële cijfers beschikbaar, maar in de discussie over het wetsvoorstel wordt gesteld dat 65 procent van de wereldwijde markt voor dierenporno in Nederlandse handen is. Dit cijfer wordt bevestigd vanuit de porno-industrie. In De Gelderlander van 2 februari 2007 stelde pornoactrice Charisma Gold: ‘Dierenporno is de kleine tak van sport binnen onze business, maar het levert wel goud geld op. Nederlandse bedrijven in de seksfilmbranche halen soms zeventig procent van hun jaarwinst binnen met dierenseks.’

Symboolwetgeving
Volgens veel weifelaars of tegenstanders van een verbod is dergelijke wetgeving niet te handhaven en zou het voorstel symboolwetgeving zijn. Anderen grijpen de vele andere wreedheden aan die in Nederland zijn toegestaan. Eerste Kamerlid Paul Peters van de SP: ‘In dit land mogen we dieren onthoornen, castreren, hun tanden knippen, hun staarten couperen, hun snavels kappen en afbranden, hen een ring door de neus doen, hen merken en tatoeëren. (…) Daar waar seks met dieren het dier leed veroorzaakt, is het reeds lang strafbaar gesteld. Zelfs poging tot mishandeling van een dier is strafbaar.’ Allemaal waar. Maar in tachtig landen, inclusief alle ons omringende landen, is seks met dieren verboden. Dan zet de Nederlandse politiek zichzelf toch te kijk door te stellen dat een verbod niet mogelijk of onnodig is?

En ja, misschien komt dit verbod in de praktijk neer op symboolwetgeving. Dat zij dan maar zo! Met die constatering de kous afdoen is een politieke truc om de discussie in de kiem te smoren. Ja, het gaat hier om een principekwestie, dus de grenzen van het toelaatbare zijn diffuus. Dat geldt voor meer zaken die wij als maatschappij hebben besloten niet te tolereren. Het is tijd dat in ons Wetboek van Strafrecht zwart op wit komt te staan dat misbruik van dieren ter bevrediging van de eigen seksuele behoefte niet wordt getolereerd. Net zoals dat in de landen om ons heen is gebeurd. Nogmaals, senatoren die zeggen dat deze wetgeving niet sluitend is te krijgen emmeren over details. Daar neem ik geen genoegen mee. Beste dames en heren senatoren, wat mij betreft komt er een verbod op emmeren!

In een rechtvaardiger wereld had een dergelijke website geen bestaansrecht gehad doordat niemand een huisdier in de steek liet. Zo ver zijn we nog lang niet. En juist daarom ben ik zo blij dat Ikzoekbaas.nl, de website waarop asieldieren worden aangeboden, een zeer succesvol eerste halfjaar heeft gekend. Gemiddeld elf dieren per dag vinden een baasje via de website, die de Dierenbescherming in mei 2009 heeft gelanceerd… Opnieuw iets om als directeur van deze organisatie trots op te zijn!

Als dierenbeschermer hoop je natuurlijk dat iedereen die een huisdier neemt de voors en tegens van dat besluit zorgvuldig op een rijtje heeft gezet. Daarvan is veel te vaak echter geen sprake. Elke jaar weer krijgt de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming talloze telefoontjes van mensen die een gedumpt huisdier hebben gevonden. Vakanties spelen daarbij een grote rol, maar de dieperliggende oorzaak is dat mensen met vaak goede bedoelingen zich niet voldoende hebben gerealiseerd wat zij zich met de aanschaf van een huisdier op de hals haalden.

Aanvulling
Want een huisdier is niet zomaar een gezellige aanvulling op het interieur van je huis, maar een aanvulling op het gezin die kosten met zich meebrengt, vaak veel aandacht vraagt en in geval van nood niet even een paar dagen – laat staan weken – voor zichzelf kan zorgen. Ook zijn dieren net mensen en valt dus niet elk dier in goede aarde bij elk ander dier. Wie al een huisdier heeft doet er dus goed aan zich ervan te verzekeren dat de nieuwste dierlijke telg ook van die zijde wordt geaccepteerd. En andersom, natuurlijk.

Contactadvertenties
De echte toegevoegde waarde van Ikzoekbaas.nl schuilt wat mij betreft dan ook niet zozeer in de aantallen dieren die er een baasje door vinden, maar vooral in de voorselectie die mensen vanachter het beeldscherm kunnen maken op basis van de beknopte maar zeer relevante informatie die de website biedt over elk dier dat er op wordt aangeboden. Zo staat bij elk dier aangegeven of het geschikt is voor omgang met kinderen, soortgenoten en eventueel andere dieren. Heel belangrijk is ook de beknopte karakteromschrijving.

Eerste aanblik
Mensen kiezen namelijk vaak op het eerste gezicht, waarbij uiterlijk een grote rol speelt. Een schoothondje dat er lief uitziet en in het asiel enthousiast in de armen van een potentiële baas springt, is voor mensen die een knuffelaar zoeken immers onweerstaanbaar. Maar al te vaak blijkt dat hondje bij een nadere kennismaking – die meestal pas geschiedt als het al is aangeschaft – toch net iets minder gemakkelijk in de omgang dan het in het dierenasiel leek te zijn. Ikzoekbaas.nl ontneemt de impuls die volgt op de soms misleidende eerste aanblik.

Fysieke ontmoeting
Het succes van een website die dieren aan mensen koppelt sluit aan op het succes van de vele websites die mensen aan mensen koppelen. Uiteraard blijft een fysieke ontmoeting bepalend voor het wel of niet slagen van een koppelpoging. Maar Ikzoekbaas.nl biedt de mogelijkheid om het kaf van het koren te scheiden en zonder moeite niet alleen dieren uit het plaatselijke asiel maar uit bijna alle erkende of aan de Dierenbescherming gelieerde asielen te kiezen. Zo hebben we de wereld weer een stukje kleiner gemaakt. In het belang van de dieren.

Je ontkomt er niet aan zo aan het begin van een nieuw jaar. De dreiging van Mexicaanse griep lijkt voorbij en dus, u kent het wel…,  ‘mag’ je weer mensen zoenen die je liever op afstand houdt, handen schudden van mensen die je eigenlijk voorbij wilt lopen en …. naar talloze obligate nieuwjaarsbijeenkomsten. Ook wij hadden er zo eentje. In Den Haag, op 14 januari.

En toch was ónze nieuwjaarsbijeenkomst fantastisch. Eentje waar ik kwispelend van plezier naar toe ging! Natuurlijk omdat ik op onze eerste officiële bijeenkomst in het nieuwe jaar de ‘Gouden Kwispel’ mocht uitreiken, maar vooral omdat de ontvanger zo bijzonder is! Albert Heijn, vertegenwoordigd door hun kersverse topman Sander van der Laan. Wie had dat een paar jaar geleden ooit kunnen verwachten? De grootmacht uit Zaandam, die net als haar collega-supermarkten bekend staat om haar kiloknallers – het gestunt met spotgoedkoop vlees – steekt haar nek uit. En hoe!

Historisch akkoord
De ‘Kwispel’ kregen ze natuurlijk vanwege de introductie van het diervriendelijker vlees dat in 2009 met ons Beter Leven kenmerk in de schappen kwam. U heeft er op deze plek al veel over kunnen lezen. Dat was al een enorme klapper. En donderdagavond dan die ongelooflijke doorbraak:
EEN  HISTORISCH AKKOORD VAN DE DIERENBESCHERMING MET ALBERT HEIJN,  waarin we hebben afgesproken dat er over anderhalf jaar geen enkel lapje ‘gewoon’ varkensvlees meer ligt bij ’s lands grootste kruidenier. Fantastisch!  Leest u vooral de berichten hierover op dierenbescherming.nl.

“What you see is what you get”
Toen we in 2007 begonnen met  de introductie van ons Beter Leven kenmerk werden we bejubeld, maar ook verguisd. De ‘rupsjes-nooit-genoeg’ van deze wereld schreeuwden om het hardst dat vlees met één ster niets voorstelt. Dat is natuurlijk onzin. “What you see is what you get”: één ster is één ster en (nog) geen twee, laat staan drie.

1 miljoen varkens
In het geval van Albert Heijn hebben we in één klap met één ster één miljoen varkens meer ruimte kunnen geven. Genoeg? Nee, maar wel meer, dus een beter leven. We hebben afgesproken dat ze niet meer worden gecastreerd, ook niet verdoofd. Daar bovenop gaan we ervoor zorgen dat de dieren zich niet meer vervelen in de stallen en maken we talloze ander afspraken. Net als in 2009 toen we óók miljoenen dieren een Beter Leven gaven: kalveren zonder bloedarmoede, kippen die niet meer te snel worden vetgemest en daardoor letterlijk doodploffen.

Meehelpen
Maandag was ik bij de Minister. Zij steunt ons volop en reageerde enthousiast op ons akkoord van deze week. Daar ben ik zeer content mee. U kunt ook meehelpen. Let  bij uw slager op het Beter Leven kenmerk. Of nog beter: eet een dagje geen vlees. We zijn tenslotte de Dierenbescherming.